Podstawy prawne

Od 1 maja 2004 roku Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Dzięki temu możemy swobodnie poruszać się po terenie całej Wspólnoty, osiedlać się, studiować czy podejmować pracę. Wejście do UE zapewniło nam także dodatkowe gwarancje w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. Według ustaw UE, przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich UE. Oznacza to, że w przypadku kolicji przepisów krajowych z przepisami wspólnotowymi pierwszeństwo mają zawsze przepisy wspólnotowe. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ma na celu ułatwienie obywatelom wspólnoty korzystanie z prawa równego traktowania. Sprawia, że obywatele różnych państw członkowskich mają takie same obowiązki i korzystają z takich samych praw wynikających z przepisów prawnych każdego państwa członkowskiego na takich samych zasadach i warunkach jak obywatele tego państwa.

ZASADY USTALANIA WŁAŚCIWEGO USTAWODAWSTWA REGULUJĄ NASTĘPUJĄCE AKTY PRAWNE:

• Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.);
  
• Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 74 z dnia 27 marca 1972 r. z późn. zm.).
• Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE Nr L 200 z dnia 07 czerwca 2004r.), według którego osoba prowadząca działalność gospodarczą na terenie jednego kraju członkowskiego i zatrudniona na etacie na terenie drugiego kraju członkowskiego podlega pod ustawodawstwo tego kraju, w którym wykonuje pracę najemną.

Artykuł 14c (5) Rozporządzenia rady (EWG) nr 1408/71 reguluje m.in. zasady szczególne stosowane do osób będących równocześnie pracownikami najemnymi na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadzących działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Osoby te podlegają:

• ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium wykonują pracę za wynagrodzeniem lub, jeżeli są zatrudnione na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z art. 14 ust. 2 lub 3;
• innemu ustawodawstwu w przypadkach wymienionych w załączniku VII.

Polska nie wprowadziła do tego załącznika zapisu o stosowaniu polskiego ustawodawstwa w przypadku prowadzenia działalności na własny rachunek w Polsce i zatrudnienia w innym Państwie członkowskim. Dlatego osoba prowadząca działalność w Polsce i jednocześnie zatrudniona w innym państwie unijnym objęta będzie jedynie ustawodawstwem państwa, w którym wykonuje pracę najemną. Nie będzie miało wówczas zastosowania polskie ustawodawstwo.

ZASADY KOORDYNACJI SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO OBOWIĄZUJĄCE W UNII EUROPEJSKIEJ:

• Zasada jedności stosowanego ustawodawstwa (zabezpiecza przed sytuacją, w której osoba wykonująca pracę w jednym lub kilku państwach nie jest objęta zabezpieczeniem społecznym w żadnym z nich, lub jest nim objęta w kilku państwach jednocześnie).
• Zasada równego traktowania (oznacza zabezpieczenie osoby przemieszczającej sie przed jakąkolwiek dyskryminacją bezpośrednią lub pośrednią przy stosowaniu przepisów z zakresu zabezpieczenia społecznego).
• Zasada zachowania praw nabytych oraz w trakcie nabywania (gwarantuje, że świadczenia przyznane w jednym z państw UE są przekazywane osobie uprawnionej niezależnie od jej miejsca zamieszkania).
• Zasada sumowania okresów ubezpieczenia (umożliwia uwzględnianie okresów ubezpieczenia, lub innych równorzędnych okresów, przebytych w kilku państwach UE przy ustalaniu prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego).

O swobodzie zatrudnienia się oraz przemieszczania w Unii Europejskiej można przeczytać np. na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.